ในโลกของการทำธุรกรรมระหว่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาต่อ การทำธุรกิจข้ามชาติ หรือการย้ายถิ่นฐาน เอกสารทางกฎหมายถือเป็นหัวใจสำคัญที่ไม่อาจมองข้ามได้ ปัญหาหนึ่งที่ผู้คนจำนวนมากมักสับสนคือบทบาทของผู้ที่จะมาลงนามรับรองเอกสารเหล่านั้น คำถามที่พบบ่อยที่สุดคือ “ทนายความทั่วไปสามารถเซ็นรับรองเอกสารที่จะนำไปใช้ต่างประเทศได้หรือไม่” หรือ “ทำไมต้องใช้ทนาย Notary Public”
บทความนี้จะเจาะลึกรายละเอียดข้อแตกต่างระหว่าง ทนาย Notary Public และทนายความทั่วไป ในบริบทของกฎหมายไทยและกฎหมายระหว่างประเทศ เพื่อให้คุณเข้าใจขอบเขตอำนาจหน้าที่ และเลือกใช้บริการได้อย่างถูกต้อง ป้องกันความเสียหายจากการที่เอกสารไม่ได้รับการยอมรับในต่างแดน
ความเข้าใจเบื้องต้น: ทนายความ vs ทนาย Notary Public
ก่อนที่จะเข้าสู่รายละเอียดเชิงลึก จำเป็นต้องทำความเข้าใจนิยามพื้นฐานเสียก่อน เพื่อให้เห็นภาพรวมที่ชัดเจนยิ่งขึ้น
ทนายความทั่วไป (General Lawyer) คือ ผู้ที่มีใบอนุญาตให้ว่าความจากสภาทนายความแห่งประเทศไทย มีหน้าที่หลักในการให้คำปรึกษาทางกฎหมาย ร่างสัญญา และทำหน้าที่ว่าความในศาลเพื่อรักษาผลประโยชน์ของลูกความในคดีแพ่งและคดีอาญาภายใต้กฎหมายภายในประเทศ
ทนาย Notary Public (Notarial Services Attorney) ในประเทศไทยเรียกว่า “ทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร” คือทนายความที่ได้รับใบอนุญาตพิเศษเพิ่มเติมจากสภาทนายความ ให้สามารถทำหน้าที่รับรองเอกสาร รับรองลายมือชื่อ และทำคำสาบาน เพื่อให้เอกสารเหล่านั้นมีผลทางกฎหมายและสามารถนำไปใช้ในต่างประเทศได้
กล่าวโดยสรุปคือ “ทนาย Notary Public ทุกคนคือทนายความ แต่ทนายความทุกคนไม่ใช่ทนาย Notary Public”
ขอบเขตอำนาจทางกฎหมาย
ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดระหว่างทนายความทั่วไปและทนาย Notary Public คือ “ขอบเขตอำนาจ” (Jurisdiction) และ “วัตถุประสงค์ของการใช้งานเอกสาร” ซึ่งสามารถจำแนกรายละเอียดได้ดังนี้
บทบาทของทนายความทั่วไปในระบบกฎหมาย
ทนายความทั่วไปมีบทบาทหลักที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการยุติธรรมภายในราชอาณาจักรไทย อำนาจหน้าที่หลักประกอบด้วย:
การว่าความ: เป็นตัวแทนลูกความในการฟ้องร้องหรือต่อสู้คดีในศาลยุติธรรม
การให้คำปรึกษา: ให้คำแนะนำข้อกฎหมายไทยแก่บุคคลหรือนิติบุคคล
การร่างนิติกรรม: จัดทำสัญญาต่างๆ เช่น สัญญาซื้อขาย สัญญาเช่า สัญญากู้ยืม ที่บังคับใช้ในประเทศไทย
การดำเนินการบังคับคดี: ติดตามผลหลังศาลมีคำพิพากษา
อย่างไรก็ตาม ทนายความทั่วไปที่ไม่มีใบอนุญาตทนายรับรองเอกสาร (Notarial Services Attorney) ไม่มีอำนาจ ในการรับรองเอกสารเพื่อนำไปใช้ในต่างประเทศ หากทนายความทั่วไปเซ็นรับรอง เอกสารนั้นอาจถูกปฏิเสธจากหน่วยงานปลายทาง หรือสถานทูต เนื่องจากไม่มีตราประทับและเลขทะเบียนที่ขึ้นทะเบียนไว้สำหรับธุรกรรมระหว่างประเทศ
บทบาทของทนาย Notary Public ในเวทีระหว่างประเทศ
อำนาจทนาย Notary Public จะมุ่งเน้นไปที่การสร้างความน่าเชื่อถือให้กับเอกสาร เพื่อให้เอกสารที่จัดทำขึ้นในประเทศหนึ่ง ได้รับการยอมรับในอีกประเทศหนึ่ง (Cross-border recognition)
การยืนยันตัวตน: รับรองว่าผู้ลงนามในเอกสารเป็นบุคคลนั้นจริง
การรับรองความถูกต้อง: ยืนยันว่าสำเนาเอกสารตรงกับต้นฉบับ
การเป็นพยาน: เป็นพยานที่เป็นกลาง (Impartial Witness) ในการทำนิติกรรมสำคัญ
อำนาจตามพ.ร.บ.ทนายความ: ปฏิบัติหน้าที่ตามข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยการขึ้นทะเบียนทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร พ.ศ. 2551
การเปรียบเทียบใบอนุญาตและการขึ้นทะเบียน
การจะเป็นทนาย Notary Public ได้นั้น ต้องผ่านกระบวนการคัดกรองที่เข้มงวดกว่าทนายความทั่วไป:
- ต้องเป็นทนายความที่มีใบอนุญาตว่าความ
- ต้องผ่านการอบรมหลักสูตร “การรับรองลายมือชื่อและเอกสาร” จากสภาทนายความ
- ต้องขึ้นทะเบียนเป็นทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร (Notarial Services Attorney)
- มีตราประทับและลายเซ็นที่ถูกบันทึกไว้ในฐานข้อมูล เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ (Verification)
งานที่ทำได้เฉพาะ Notary Public
มีธุรกรรมและเอกสารหลายประเภทที่กฎหมายระหว่างประเทศหรือระเบียบปฏิบัติของต่างประเทศกำหนดเจาะจงว่า ต้องผ่านการรับรองจาก Notary Public เท่านั้น ทนายความทั่วไปไม่สามารถกระทำแทนได้ ซึ่ง Notary Public ต่างจากทนาย ทั่วไปอย่างชัดเจนในเนื้องานเหล่านี้:
การรับรองลายมือชื่อ (Attestation of Signature)
เมื่อท่านต้องลงนามในเอกสารสำคัญเพื่อส่งไปต่างประเทศ เช่น หนังสือมอบอำนาจ (Power of Attorney) หรือสัญญาทางธุรกิจ หน่วยงานปลายทางต้องการความมั่นใจว่าท่านเป็นผู้เซ็นจริง และเซ็นต่อหน้าเจ้าหน้าที่ที่มีอำนาจ
ทนาย Notary Public จะทำหน้าที่เป็นพยาน ยืนยันตัวตนของท่านจากหนังสือเดินทางหรือบัตรประชาชน และประทับตรารับรองว่า “ลงนามต่อหน้าข้าพเจ้า” (Signed before me)

ตัวอย่างตราประทับ
รับรองลายมือชื่อ
การรับรองสำเนาถูกต้อง (Certified True Copy)
สำหรับการยื่นขอวีซ่า สมัครเรียน หรือทำงานต่างประเทศ ท่านมักต้องใช้สำเนาเอกสารราชการ เช่น หนังสือเดินทาง ปริญญาบัตร ทะเบียนบ้าน สูติบัตร ฯลฯ ทนายรับรองเอกสาร จะทำการตรวจสอบต้นฉบับเทียบกับสำเนา และประทับตรารับรองว่าสำเนานี้ถูกต้องตรงกับต้นฉบับทุกประการ
การรับรองนี้มีน้ำหนักทางกฎหมายมากกว่าการที่เจ้าของเอกสารเซ็นรับรองสำเนาถูกต้องด้วยตนเอง

ตัวอย่างตราประทับ
รับรองสำเนาเอกสาร
การรับรองคำแปล (Certified Correct Translation)
แม้ว่านักแปลทั่วไปจะสามารถแปลเอกสารได้ แต่ในหลายกรณี หน่วยงานราชการต่างประเทศต้องการการรับรองจากทนายความ Notary Public ควบคู่ไปกับคำแปล เพื่อยืนยันตัวตนของนักแปล หรือยืนยันว่าการแปลนั้นทำขึ้นโดยถูกต้องตามหลักวิชาการและมีความรับผิดชอบทางกฎหมาย

ตัวอย่างตราประทับ
รับรองคำแปล
การทำคำสาบาน (Administration of Oaths and Affirmations)
ในกรณีที่ต้องให้ปากคำ หรือทำหนังสือชี้แจงต่อศาลต่างประเทศ (Affidavit) ผู้ทำเอกสารจะต้องสาบานตนว่าข้อความในเอกสารเป็นความจริง ทนาย Notary Public มีอำนาจในการประกอบพิธีการสาบานตนและลงนามรับรองคำสาบานนั้น ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ทนายความทั่วไปไม่สามารถทำได้สำหรับการใช้งานในต่างประเทศ
การรับรองกรรมการและอำนาจกระทำการของบริษัท (Corporate Authority)
ในการทำธุรกิจระหว่างประเทศ คู่ค้ามักต้องการหลักฐานยืนยันว่าบริษัทมีตัวตนจริง และผู้ลงนามมีอำนาจผูกพันบริษัท ทนาย Notary Public จะตรวจสอบหนังสือรับรองบริษัท (Company Affidavit) และออกหนังสือรับรองสถานะ หรือรับรองลายมือชื่อกรรมการ เพื่อใช้ในการเปิดบัญชีธนาคารต่างประเทศ หรือจดทะเบียนสาขาในต่างแดน
กระบวนการ Legalization: บทบาทของ Notary Public ในห่วงโซ่การรับรอง
สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจคือ การรับรองโดยทนาย Notary Public มักเป็น “ขั้นตอนแรก” ของกระบวนการที่เรียกว่า Legalization หรือการทำนิติกรณ์เอกสารเพื่อใช้ในต่างประเทศ ซึ่งมีลำดับขั้นตอนดังนี้:
- Notarization: ทนาย Notary Public รับรองลายมือชื่อหรือรับรองสำเนาเอกสาร
- Legalization (Consular Department): นำเอกสารที่ผ่านการรับรองจาก Notary ไปรับรองต่อที่ กองสัญชาติและนิติกรณ์ กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ (MFA)
- Authentication (Embassy): นำเอกสารไปรับรองครั้งสุดท้ายที่สถานทูตของประเทศปลายทางที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย
หากขาดขั้นตอนแรกคือการรับรองโดย ทนายรับรองเอกสาร ที่มีใบอนุญาตถูกต้อง ขั้นตอนต่อๆ ไปก็ไม่สามารถดำเนินการได้ หรืออาจถูกปฏิเสธจากกระทรวงการต่างประเทศ เนื่องจากขาดการยืนยันเบื้องต้นจากผู้มีอำนาจ
เลือกใช้ทนายให้ถูกกับงาน
กล่าวโดยสรุป ทนาย Notary Public ต่างจากทนายทั่วไป ตรงที่อำนาจหน้าที่ในการรับรองเอกสารเพื่อใช้ใน “ต่างประเทศ” หากท่านมีคดีความในไทย ท่านต้องใช้ทนายความทั่วไป แต่หากท่านมีเอกสารที่ต้องส่งไปใช้ต่างแดน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเรียน เรื่องงาน หรือเรื่องธุรกิจ ท่านจำเป็นต้องใช้บริการทนาย Notary Public (ทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร) เท่านั้น
การเลือกใช้บริการที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น จะช่วยประหยัดเวลา ค่าใช้จ่าย และป้องกันปัญหาทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
ต้องการทนาย Notary Public มืออาชีพ ติดต่อ Translingo
เบอร์โทร: 094-8958999
Line ID: @TRAN (มี @ ด้านหน้า)
Email: translingo@outlook.co.th
Website: http://www.translingo.ltd
ที่อยู่สำนักงานของเรา:
สาขาขอนแก่น: 95 โครงการ The Wall ถนนรื่นรมย์ ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000
สาขากรุงเทพ: 61 ซอย ลาดพร้าว 95 (ปรางค์ทิพย์) แขวงคลองเจ้าคุณสิงห์ เขตวังทองหลาง กรุงเทพมหานคร 10310
สาขาอุดรธานี: โรงเรียนสอนภาษาเอ็นวายซีพลัส 31/43 ถนนศรีชมชื่น ตำบลหมากแข้ง อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี 41000
สาขาภูเก็ต: โรงเรียนกวดวิชาและสอนภาษาเอ็นวายซี 114/12 ถนนปฏิพัทธ์ ตำบลตลาดเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต 83000


ใส่ความเห็น